Veertig jaar dorpshuis ‘de Rede’

Rond 1970 was de jeugd van Ried op zoek naar een onderkomen voor een jeugdhonk. Hiervoor hadden ze een onbewoonbaar verklaard pand aan de Hoofdstraat op het oog, waar nu de dubbele huurwoning staat. Ze sloegen aan het klussen, maar doordat er niet voldoende financiële middelen waren en van gemeentezijde geen medewerking kwam, lukte het niet om het van de grond te krijgen. Johan Leushuis, net nieuwe inwoner van Ried, maakte zich sterk voor een plekje voor de jeugd en zocht met hen naar een andere mogelijkheid. Het gymnastieklokaal naast de school, dat sinds de komst van een nieuwe gymnastiekgebouw aan de Peinserweg leeg stond, zou een optie kunnen zijn. Het gebouw, dat in 1909 was gebouwd als school, was in 1951, toen er twee nieuwe klaslokalen aan de zuidkant waren verrezen, omgebouwd tot gymnastieklokaal. Deze functie hield het tot de zomer van 1970, toen de nieuwe gymnastiekzaal werd geopend.


Het dorpshuis toen het nog in gebruik was als school. Aan de verdeling van de drie groepen ramen links is te zien dat het gebouw in drie klaslokalen was verdeeld. Rechts het huis van de hoofdmeester.

Voor alleen de jeugd zou het oude gymlokaal veel te groot zijn, maar Ried had in die tijd een bloeiend verenigingsleven van ca. 15 verenigingen, die voor hun activiteiten gebruik maakten van verschillende locaties. Bestuurs- en ledenvergaderingen, repetities, uitvoeringen en feestavonden vonden o.a. plaats in café Groen, het lagere schoolgebouw, het zaaltje van de Martena Stichting aan de Vitus Ringersstraat, de consistorie van de kerk en soms in de ‘Keet’. Deze oude barak, die ooit was gebruikt tijdens de aanleg van de Afsluitdijk, was in de jaren ’30 naar Ried gehaald. Ooit prijkte op de zuidkant in witte letters de naam ‘Ons Dorpshuis’, maar de keet verkeerde in slechte staat. De andere locaties waren over het algemeen te klein voor de verenigingen. Een ander probleem was dat de caféhouder liever niet te veel verenigingsactiviteiten in het café had. Een dorpshuis zou dus een uitkomst zijn.

In het najaar van 1972 vonden besprekingen plaats van initiatiefnemers Johan Leushuis en Anne Tilstra met burgemeester en secretaris van de gemeente Franekeradeel. Gesprekspunt was een accommodatie voor sociaal-culturele activiteiten in Ried, waarbij werd voorgesteld om het oude gymnastieklokaal te verbouwen tot een dorpshuis met eenvoudige keuken, garderobe en toiletten. Dit alles zou naast het werk en steun van de gemeente gerealiseerd kunnen worden door medewerking, zowel in arbeid als geld, van de inwoners van Ried.

In de loop van 1973 waren alle vergunningen rond en was een stichtingsbestuur samengesteld dat uit de volgende personen bestond: Johan Leushuis (voorzitter), Mieke Kemp – Verlee (secretaris), Anneke Wieringa (penningmeester), Anne Tilstra, Meintje Binnema – Vlaskamp, Trijntje Meyer-Tysma en Piet Boomsma.

Om de kosten te drukken werd een koekactie gehouden en subsidies aangevraagd. Voorts werd een financieel beroep op de dorpsbewoners gedaan om geld te doneren, evt. in termijnen. Ook bestond de mogelijkheid tot het afnemen van renteloze aandelen, die vanaf 1 december 1973 werden uitgegeven. De 1600 gulden die eerder door de jeugd was bijeen gebracht voor een jeugdhonk bleef gereserveerd voor het jeugdwerk. Voor een symbolisch bedrag van 1 gulden werd het dorpshuis eigendom van de stichting.

De gemeente startte als eerste met de werkzaamheden. Aan de oostzijde moesten de raampartijen weggewerkt worden, waarna een aanbouw werd opgemetseld voor de entree met daarachter de gang en toiletten. Het materialenhok waar voorheen de gymnastiektoestellen stonden werd omgebouwd tot keuken. Hierna was het de beurt aan de dorpsbewoners. Plaatselijk loodgietersbedrijf Anne Draaisma droeg zorg voor het sanitaire gedeelte en de centrale verwarming. Hieltje Rodenhuis en Marten Wieringa, die in hun vrije tijd verlichting verhuurden onder de naam “de Fakkel”, namen de elektrische aansluitingen en verlichting voor hun rekening. Ondertussen staken vrijwilligers, waaronder ook veel jeugd, de handen uit de mouw om het afwerken van muren, keuken, plafond, toneel enz. aan te pakken. Er moest heel wat timmerwerk verricht worden, alleen al aan het houten rasterwerk, dat zorgde voor een verlaagd plafond in de zaal, heeft Anne Tilstra vele uren tijd besteed. Tussen keuken en zaal timmerde men een bar, tegenover de keuken kwam een toneel en langs de wanden een houten lambrisering. En dan nog al het verfwerk en het witten van de muren dat moest gebeuren! Tot slot naaiden een aantal dames de gordijnen voor het toneel en de ramen. Menig dorpsbewoners heeft zijn vrije uren in de afbouw gestoken om het voormalige gymnastieklokaal om te toveren tot een mooi dorpshuis, dat een echt jaren ’70 uitstraling had gekregen: een bruin met oranje interieur en een groen plafond.

Het resultaat van de verbouwing. Alles staat klaar voor de komende opening.

Op vrijdag 21 juni 1974 was het dan zover, schaatsenrijdster Atje Keulen-Deelstra verrichte de officiële opening van het dorpshuis door de Friese vlag van het naambord aan de muur te trekken waarmee zij de naam onthulde: de Rede. Deze was bij de prijsvraag ingestuurd door timmerman Jan Uildriks. De naam verwijst naar de oude spelling van het dorp Ried, maar ook naar de letterlijke betekenis van het woord met het oog op de functie van het dorpshuis: het spreken of toespraak. Tijdens de druk bezochte receptie voerden vele sprekers het woord. Zij prezen het initiatief van het dorp en menig envelop met inhoud en cadeau werd overhandigd. De gemeente Franekeradeel bood twee damborden met inscriptie voor de jeugd aan, deze liggen nog steeds in de Rede. ’s Avonds konden alle dorpsbewoners het dorpshuis bezichtigen, waarna vanaf 10 uur gelegenheid was om te dansen. Op zaterdag waren de kinderen aan de beurt: ’s middags vermaakte kindercircus ‘Saranti’ de jongsten en voor de oudere jeugd was er ’s avonds een stuif-in.

 

Attje Keulen-Deelstra trekt aan het touw om de vlag te verwijderen.

Het bestuur van de Rede kijkt toe. V.l.n.r.: Mieke Kemp, Piet Boomsma, Jelle Faber (vertegenwoordiger van de jeugd) Anne Tilstra, Johan Leushuis, Trijntje Meijer en Meintje Binnema. Het jongetje is onbekend.

Caféhouder Piet Groen zorgde in eerste instantie voor de alcoholische dranken, maar na een aantal jaren gaf hij aan hier liever mee te stoppen. De gemeente eiste toen papieren van de Rede-medewerkers om alcohol te schenken. Piet Stellingwerf, die in het bezit was van een horecadiploma, werd benaderd om zitting te nemen in het bestuur, zodat de Rede op zijn papieren kon draaien. Voortaan moest de Rede zelf voor de drankopslag zorgen. Om dit te realiseren werd een aantal vierkante meters grond van de pastorietuin aangekocht, waarna achter de keuken een ruim berghok kon worden gebouwd.

In 1981 deed het bestuur een aanvraag bij de gemeente tot verdere verfraaiing van het dorpshuis. De opzet van de verbouwing van gymnastiekzaal naar dorpshuis was in 1973/1974 erg summier geweest, want het nut van een dorpshuis moest eerst bewezen worden. Nu gebleken was dat het dorpshuis in een behoefte voorzag en er intensief gebruik van werd gemaakt zou een afbouw tot volwaardig dorpshuis op zijn plaats zijn. Steeds meer activiteiten van verenigingen verschoven van het café naar het dorpshuis waardoor een overvolle bezetting van het dorpshuis ontstond. Door het plaatsen van een vouwwand zou het mogelijk worden om twee activiteiten per avond te houden, zodat aan de vraag van diverse verenigingen in Ried voldaan kon worden. De veel te kleine toneelvoorziening zou dan ook aangepast kunnen worden, waardoor optredens en uitvoeringen beter tot hun recht zouden komen.

In 1982 was de vergunning rond en onderging de Rede, wederom met behulp van vrijwilligers, een vernieuwing. Nu kon dan eindelijk de oude gymnastiekvloer, die er nog steeds in lag, worden vervangen door een parketvloer. Het toneel tegenover de keuken verviel, voortaan was het podium aan de raamzijde. De gestuukte wanden, waarop hier en daar grote vochtplekken zaten en het witsel van de muren begon te bladeren, werden langs de lange muur en de achtermuur bekleed met steenstrips, terwijl tegen de gangmuur en de muur met ramen houten schroten kwamen. Het rasterplafond, waardoor veel warmte verloren ging, werd weggewerkt achter een systeemplafond. Buitenom kwamen nieuwe kozijnen en kreeg het felgroene verfwerk weer de originele groen met witte kleur. Ook de keuken kreeg een opknapbeurt en na aanschaf van nieuw meubilair was de sobere locatie omgetoverd tot een keurig dorpshuis. Het resultaat was voor iedereen te bezichtigen tijdens een openhuis op vrijdagavond 2 juli.


Dooitske Dijkstra en Anna Scheen tijdens een kermis op weg naar de Rede.

In oktober 1993 bestond “Stichting Dorpshuis Ried” 20 jaar. Dit werd op zaterdag 6 november gevierd, waarbij tegelijk afscheid werd genomen van Anna Scheen en Dooitske Dijkstra. Zij hadden 17 jaar deel uitgemaakt van het bestuur en waren ondertussen de 70 gepasseerd. Naast het draaien van de bardiensten hielden ze ook het gebouw en plein schoon. Al die jaren had de Rede een belangrijke plaats in hun leven ingenomen, zelfs het sokken breien ging mee wanneer ze de koffie tijdens een bijeenkomst moesten verzorgen.
In de jaren’90 heeft de Rede nogmaals een opknapbeurt ondergaan. De laatste verandering vond plaats in de winter 2010/2011, toen een groepje biljarters de zaal heeft opgeknapt en naar hedendaagse stijl aangekleed. De bar is scheef gezet, waardoor de keuken niet meer vanuit de zaal bereikbaar is. Het plafond is gedeeltelijk verlaagd, hier en daar is modern behang geplakt en de radiators zijn achter een lambrisering weggewerkt. De houten wand tegen de gangmuur is vervangen door een mooie grote foto van ons dorp. Het ziet er allemaal weer fris en netjes uit.


En nu is het wachten op wat er verder komen gaat……

Met dank aan de"Stichting Oud Ried", een fijne groep mensen die met passie het verleden van Ried beleefbaar wil maken. Wilt u met de stichting Oud Ried contact opnemen dan kan dat via :Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.